تبلیغات ایران در گذر تاریخ / استودیو عصر طلایی در فیلم مادر فداکار

دنیای تبلیغات – امید خاکپورنیا – تقریبا می‌توان گفت از پشت صحنه‌ فیلم‌های سینمای ایران در سال‌های قبل از انقلاب، هیچ فیلمی موجود نیست. معدود تصاویری هم که می‌توان یافت، مربوط به آرشیوهای شخصی‌ است. فیلم «مادر فداکار» به کارگردانی ابراهیم باقری و تهیه شده در استودیو عصر طلایی در سال ۱۳۴۲، یکی از معدود فیلم‌های آن دوران است که به ضرورت قصه‌اش، می‌توان تصاویری از پشت صحنه‌ سینمای ایرانِ آن سال‌ها را در آن یافت. اما اهمیت دیگر این فیلم، نه به خاطر نمایش چگونگی فیلمسازی در سینمای آن سال‌های ایران، بلکه در این نکته است که می‌توان آن را نخستین پروموت تصویری تاریخ سینمای ایران به حساب آورد. استودیو عصرطلایی از جمله استودیوهای فیلمسازی در ایران بود که به سال ۱۳۳۰ و به همت عزیزالله کردوانی و حکیمیان تاسیس گردید. این استودیو ابتدا در میدان فردوسی قرار داشت ولی بعدا به منطقه نارمک نقل مکان کرد. کردوانی از جمله تهیه‌کنندگانی بود که شم اقتصادی خوبی داشت و می‌توان او را از نخستین کسانی دانست که به جلب حمایت مالی صاحبان سرمایه در سینما پرداخت. فیلم «مادر فداکار» با بهانه قرار دادن شغل شخصیت زن اصلی فیلم که به بازیگری مشغول است، یکی از لوکیشن‌های اصلی را، محل استودیو عصرطلایی قرار می‌دهد و در واقع به تبلیغ کامل توانایی‌های استودیو در مقایسه با سایر رقبا می‌پردازد؛ از جمله توانایی همزمان چند فیلم با هم! در سکانسی که از فیلم انتخاب کرده‌ام، شخصیت‌های اصلی داستان به بهانه‌ همراهی با دوستی که بازیگر است و با استودیو عصر طلایی همکاری دارد، وارد استودیو شده و از پشت صحنه‌ چند فیلم که در آنجا در حال فیلمبرداری‌ است، دیدن می‌کنند. در این سکانس، ما شاهد فیلمبرداری همزمان سه فیلم در استودیو هستیم: فیلم اول، «فرزند گمراه» به کارگردانی امین امینی ا‌ست. فیلم سوم احتمالا باید «آقای اسکناس» باز هم به کارگردانی امین امینی باشد (می‌گویم احتمالا، چون این فیلم را ندیده‌ام). ولی دومی مربوط به هیچ فیلمی نیست و سکانسی بوده که فقط برای این صحنه در نظر گرفته شده. البته با توجه به سال ساخت دو فیلمی که ذکر کردم، پشت‌ صحنه‌ها مربوط به این دو فیلم نیستند و در واقع جداگانه فیلمبرداری و به صحنه‌های اصلی آن دو فیلم، مونتاژ شده‌اند و در واقع توهمی از پشت صحنه آن دو فیام خلق کرده‌اند. با این حال تماشای این سکانس، برای این‌که حال و هوایی از چگونگی شرایط فیلمسازی آن دوران به دست آورید، خالی از لطف نیست. البته اگر فرصت کنید و حوصله‌ی تماشای نسخه کامل فیلم را داشته باشید، در ادامه شاهد نمایش سکانس‌هایی از فیلم‌های “آقا جنی شده” و ” سایه” که هر دو از ساخته‌های امین امینی هستند، خواهید بود. مخصوصا تماشای صحنه‌هایی از فیلمِ مهمِ “سایه” که نسخه‌ای از آن موجود نیست، دیدن دارد.