طراحان گرافیک بی برند یا بی خلاقیت

دنیای تبلیغات- آناهیتا جلوه –  این روزها جامعه طراحان گرافیک ایران با چالشی جدی دست به گریبان است که از نظر من ریشه در نبود پرسنال برند قوی در این گروه دارد.عدم اطمینان و یا در واقع بی اعتمادی که امروزه، جامعه ی طراحان گرافیک ایرانی را به شدت در گیر خود کرده است ناشی از عدم سرمایه گذاری در برند سازی برای کل انجمن طراحان گرافیک ( علیرغم اینکه به زعم اعضا، انجمن به شدت سازمان یافته عمل کرده است) و هر کدام از طراحان بصورت فردی است.

علیرغم نزدیک بودن دوستان طراح به صنف مشاوران برند سازی، و اینکه خیلی از آژانسهای تبلیغاتی که مدیران آنها طراحان گرافیک هستند، خود برنامه های برند سازی برای کارفرماهایشان نسخه میکنند، در تدوین و اجرای برنامه پرسنال برند خودشان به شدت بیکار نشسته اند.

نقل قولی از یکی از دوستان طراح است که، یک کار طرح تبلیغاتی خوب یا کپی است یا هنوز معلوم نشده که کپی است. این باور به سرعت غیر قابل کنترلی به ذهن مشتریان و صاحبان کسب و کارها ورود و نفوذ خواهد کرد.

به باور من، اینکه در سالهای گذشته جمعی از این دوستان با داشتن دسترسی های خاص به منابع ویژه ای که آنها را قلقلک میداد، مطالعه کارهای انجام شده در سایر مارکت ها را فراتر از یک benchmark ساده در نظر بگیرند و بعضا عینا کار را کپی کنند،باعث شده در روزهایی که این دسترسی نه تنها برای سایر همکاران که برای کارفرماها و بقیه صنفهای درگیر با کار طراحی نیز هم فراهم شده است؛ قضیه کپی را عیان تر و تا حدی بغرنج نماید.

در ماه های اخیر بصورت روزانه شاهد آن هستیم که در چند ساعت اولیه انتشار یک طرح تبلیغاتی، پرونده ی کپی بودن طرح با ذکر نام آژانس، تاریخ انتشار و نام کارفرما در صفحات مجازی منتشر میشود.

اینکه در بسیاری از موارد، کار آنچنان کپی شده که جای نفس کشیدن هم نمیگذارد بماند؛ در بعضی طرح ها ایده های چند کار ترکیب و طرح جدیدی اجرا شده که نمیتوانیم بگوییم طرح کپی است، ایده کپی است یا این نوع خلاقیت در بهم چسباندن چند طرح، جایزه دارد هم موضوعی تخصصی است که در حیطه این مطلب نمیگنجد.

اما نکته ی قابل تاملی که می ماند این است که وقتی ایده ای در هزاران کیلومتر به ذهن یک طراح میرسد، آیا نمیتوان این فرض را در نظر گرفت که این ایده بتواند حداقل به ذهن یک نفر دیگر هم در این کره ی خاکی برسد و آن را به همان مشابهت اجرا کند؟

مثالی در زمینه ی برند سازی وجود دارد که اگر یک شلوار تولید داخلی تهیه کنیم و سر زانوهای این شلوار مثلا بعد از یک ماه سابیده شود، قطعا به این نتبجه میرسیم که کلا تولیدات ایرانی کیفیت ندارند. اما اگر همین اتفاق برای شلوار برند شده ی غیر ایرانی بیافتد، اولین فرضیه این است که نمونه تقلبی این برند در بازار زیاد شده است!

از مضرات دیگر عدم برند سازی شخصی یا همان پرسنال برندینگ در قدم اول، عدم ارائه تعریف مشخص از نحوه ی کار و شیوه ی ایده پردازی در بخش طراحی گرافیکی ایده های تبلیغاتی است. آنچه هنوز حتی بین گروه های دیگر کاری نزدیک به طراحان جای سوال دارد، این است که تا چه حد از مشابهت در ایده پردازی و اجرا مجاز است ؟

ورود طراحان گرافیک به بخش های مختلف طراحی کمپین، اجاره رسانه و بعضا برنامه ریزی برندسازی در قالب شرکت های تبلیغاتی هم باعث عدم تمرکز ایشان و بلاتکلیفی کارفرماها با شیوه های کاری این گروه شده است. عدم جایگاه سازی مناسب در ذهن مخاطب، باعث میگردد اولین فرض بعد از دیدن کار مشابه این است که کپی توسط طراح ایرانی صورت گرفته است.

در نهایت عدم اطمینان به ادعای صاحبان اثری که کارهایشان به لحاظ بصری مشابه نمونه های خارجی است، در چندین زمینه نیاز به آسیب شناسی جدی دارد. افزایش میزان خلاقیت این گروه از دوستان و بررسی نمونه های خارجی، صرفا با هدف مطالعه و Benchmark ، تمرکز روی برند سازی و ایجاد جایگاه مناسب در ذهن مخاطبین با ارائه کارهای تخصصی و ایده پردازی شده که روند شکل گیری ایده و طراحی قابل رد یابی و دفاع باشد، از فعالیت های جدی مورد نیاز در این حوزه است.

البته دیده شده بعلت عدم برند سازی مناسب، حتی با ارائه مستندات هم دوستان نتوانسته اند ادعای خلاقیت و تشابه اتفاقی طرح را ثابت کنند.

(این مطلب در روزنامه فرصت امروز مورخه ۹۴/۶/۲۲ نیز منتشر شده است)